Zamówienie jedzenia bywa prostym testem znajomości lokalnego angielskiego. Możemy poprawnie zbudować zdanie, a mimo to dostać inny dodatek, niż sobie wyobrażaliśmy. W kuchni spotykają się bowiem różnice nazw i różnice samych produktów. Dlatego para słówek z podręcznika nie zawsze wystarczy: czasem warto zapytać, co dokładnie znajduje się na talerzu.
Ziemniak, który zmienia nazwę
W brytyjskim użyciu chips to frytki, często kojarzone z grubszymi kawałkami podawanymi do ryby. Amerykańskim odpowiednikiem są fries albo French fries. Natomiast amerykańskie chips to zwykle produkt, który Brytyjczyk nazwie crisps: cienkie, chrupiące plasterki kupowane w paczce. Znany wyraz może więc skierować nas w stronę innego dodatku.
To przydatne rozróżnienie, ale nie sztywna granica każdej karty dań. Brytyjskie restauracje również używają fries, zwłaszcza przy cienkich frytkach. Z kolei fish and chips może pozostać nazwą całego dania także w USA. Najlepiej czytać pełny opis, zamiast zakładać, że każde wystąpienie jednego słowa działa identycznie.
Biscuit nie zawsze jest ciastkiem
W Wielkiej Brytanii propozycja Would you like a biscuit? może oznaczać zaproszenie na ciastko do herbaty. W Stanach Zjednoczonych biscuit często nazywa miękki, nieduży wypiek spulchniany proszkiem do pieczenia lub sodą, podawany również z wytrawnymi dodatkami. Nie jest to po prostu inne słowo na tę samą słodką przekąskę.
Dla wielu brytyjskich słodkich biscuits amerykańskim odpowiednikiem będzie cookies. Nie warto jednak budować reguły „każdy biscuit to cookie”: brytyjskie słowo obejmuje też niektóre niesłodkie wypieki. Ponadto cookie funkcjonuje również w Wielkiej Brytanii, np. przy ciastkach z kawałkami czekolady. Tutaj nazwy częściowo się pokrywają, a wybór zależy także od rodzaju produktu.
Lista zakupów z dwiema wersjami warzyw
Przy warzywach różnica bywa bardziej przejrzysta. Brytyjskie aubergine to amerykańskie eggplant, a courgette odpowiada zucchini. Jeśli przepis wymaga cukinii i bakłażana, podmienienie nazw nie oznacza zmiany składników. Podobnie spring onions i amerykańskie scallions mogą wskazywać dymkę; w USA spotkamy również nazwę green onions.
Praca z przepisem pozwala uczyć się tych wyrazów bez abstrakcyjnej listy. Można zapisać Slice the courgette obok Slice the zucchini i od razu połączyć obie wersje z czynnością krojenia. Przy zakupach dobrze pomaga też zdjęcie lub opis produktu. W przypadku warzyw jest ono często prostszym sposobem sprawdzenia znaczenia niż szukanie definicji po angielsku.
Jelly na deser czy na kanapkę?
Brytyjskie jelly często oznacza galaretkę deserową. W amerykańskiej kanapce peanut butter and jelly chodzi natomiast o słodki przetwór owocowy, zwykle przygotowany z soku, którym smaruje się pieczywo. Wyobrażenie drżącej galaretki wyjętej z foremki prowadziłoby tu w niewłaściwą stronę.
Nie należy z tego wyciągać wniosku, że brytyjskie jam zawsze zmienia się w amerykańskie jelly. W USA używa się także jam, a produkty mogą różnić się składem i konsystencją. Również brytyjski angielski zna jelly jako nazwę niektórych przetworów. O właściwym odczytaniu decyduje więc połączenie słowa z potrawą, nie sam kraj.
Na wynos i z rachunkiem
W lokalu brytyjskim możemy usłyszeć Eat in or take away?, a w amerykańskim For here or to go?. Oba pytania ustalają, czy zjemy na miejscu, czy zabierzemy jedzenie. Takeaway i takeout są użytecznymi nazwami posiłku na wynos. Warto ćwiczyć całą odpowiedź: To take away, please albo To go, please.
Na koniec w Wielkiej Brytanii zwykle poprosimy o the bill, a w USA często o the check. Amerykański check w restauracji nie oznacza w tej sytuacji czeku bankowego. Z kolei bill nie staje się w USA słowem niepoprawnym. Znajomość typowej formuły ułatwia rozmowę, ale w razie wątpliwości wystarczy Could we pay, please?. Dobry język podróży daje zarówno lokalny zwrot, jak i prosty sposób wyjaśnienia potrzeby.
Materiał dodatkowy — słowniczek jedzenia i zamawiania
| Brytyjski angielski | Amerykański angielski | Po polsku / uwaga |
| chips | fries / French fries | frytki |
| crisps | potato chips | chipsy ziemniaczane |
| biscuit | cookie | zwykle słodkie ciastko; nie każdy biscuit |
| brak ścisłego odpowiednika | biscuit | miękki wypiek spulchniany proszkiem lub sodą |
| aubergine | eggplant | bakłażan |
| courgette | zucchini | cukinia |
| spring onions | scallions / green onions | dymka |
| sweets | candy | słodycze, szczególnie cukierki |
| takeaway | takeout | jedzenie na wynos |
| to take away | to go | na wynos — w zamówieniu |
| the bill | the check / the bill | rachunek w restauracji |
| jelly — często deser | jelly — często przetwór na pieczywo | sprawdź rodzaj potrawy |
Rozmówki — zamawiamy ten sam zestaw
Wariant brytyjski
— Could I have a sandwich and a packet of crisps, please?
— To eat in or take away?
— To take away, please.
Wariant amerykański
— Could I get a sandwich and a bag of chips, please?
— For here or to go?
— To go, please.
Znaczenie: Zamawiamy kanapkę oraz paczkę chipsów na wynos. Czasowniki have i get nie są przypisane wyłącznie do jednej odmiany; dialogi pokazują naturalne warianty, a nie obowiązkowy schemat.
Dialog — śniadanie z niespodzianką
— Would you like a biscuit with your eggs?
— A sweet biscuit? With eggs?
— No, an American biscuit. It’s a kind of bread.
— Good. I thought we were having dessert very early.
Komentarz: Gość wyobraził sobie ciastko, a gospodarz miał na myśli wypiek podawany do śniadania.
