Najłatwiej zauważyć słowo, którego w ogóle nie znamy. Trudniej zatrzymać się przy takim, które wygląda całkowicie znajomo. W brytyjskim i amerykańskim angielskim część wyrazów ma różne typowe znaczenia: dotyczą ubrań, szkolnych przedmiotów, a nawet instytucji. Ucząc się ich, warto wyjść poza zabawne anegdoty i sprawdzić, co dokładnie zmienia się w codziennej rozmowie.
Spodnie czy bielizna?
Amerykańskie pants to spodnie. W typowym brytyjskim użyciu pants oznacza natomiast majtki, a spodnie to trousers. Dlatego komplement I like your pants może wywołać u brytyjskiego rozmówcy uśmiech. Nie musi jednak prowadzić do prawdziwego zamieszania: wygląd rozmówcy, akcent i znajomość amerykańskich filmów często od razu wyjaśniają intencję.
Ta para nie opisuje każdego regionalnego zwyczaju. Również w części Wielkiej Brytanii można spotkać pants w znaczeniu spodni. Do nauki standardowych odpowiedników nadal przydaje się jednak zestaw trousers–pants. Jeśli chcemy być bardzo konkretni, możemy nazwać rodzaj ubrania: jeans, shorts albo a pair of black trousers. Im więcej kontekstu, tym mniejsze ryzyko innej interpretacji.
Vest zakładane pod koszulę lub na nią
Drugą pułapką garderoby jest vest. W brytyjskim użyciu słowo często oznacza podkoszulek bez rękawów. Amerykańskie vest może oznaczać kamizelkę, np. element garnituru. Jej brytyjską nazwą jest waistcoat, podczas gdy amerykański odpowiednik brytyjskiego podkoszulka to undershirt.
W sklepie nie zawsze wystarczy więc powiedzieć I’m looking for a vest. Pomocne będzie Something to wear under a shirt albo A waistcoat to wear with a suit. Nie należy też automatycznie przenosić prostego rozróżnienia na każde złożenie: bulletproof vest to kamizelka kuloodporna również w brytyjskim angielskim. Cała nazwa ma pierwszeństwo przed zapamiętaną regułką.
Rubber na lekcji i poza klasą
Brytyjski uczeń może poprosić Can I borrow a rubber?, mając na myśli gumkę do ścierania. W USA najjaśniejsze będzie Can I borrow an eraser?. Tam a rubber może potocznie oznaczać prezerwatywę. To różnica znaczenia i rejestru: drugie użycie jest nieformalne, a nie neutralną nazwą szkolnego przyboru.
Jednocześnie rubber jako nazwa materiału — gumy — funkcjonuje w obu odmianach. Nie ma więc powodu odczytywać dwuznacznie informacji o rubber boots czy rubber gloves. Ten przykład pokazuje, dlaczego warto zapisywać całe połączenie wyrazowe: an eraser, a rubber, made of rubber. Rodzajnik i otoczenie słowa pomagają ustalić właściwy sens.
Public school i granice prostych odpowiedników
W USA public school to szkoła finansowana ze środków publicznych. W Anglii to samo określenie wiąże się tradycyjnie z pewnym typem płatnych szkół prywatnych. Dosłowne tłumaczenie „szkoła publiczna” może więc zasadniczo zmienić sens zdania o czyjejś edukacji.
Ważne jest słowo „Anglia”. Nie należy bez zastrzeżeń rozciągać tego znaczenia na całe Zjednoczone Królestwo: w Szkocji public school może odnosić się do szkoły publicznej. Również nie każda angielska szkoła prywatna jest nazywana public school. Przy tłumaczeniu biografii trzeba zatem sprawdzić kraj i instytucję, zamiast wybrać odpowiednik tylko na podstawie słownika.
Czy quite good to duża pochwała?
Różnica może dotyczyć także siły oceny. Brytyjskie quite good często oznacza „całkiem dobre” lub „dość dobre”, podczas gdy w amerykańskim użyciu quite częściej wzmacnia ocenę. Nie jest to jednak automat działający przy każdym przymiotniku. W brytyjskim quite impossible również wyraża pełną niemożliwość; znaczenie zależy od konstrukcji, tonu i sytuacji.
Zamiast tworzyć instrukcję odczytywania charakteru narodowego, lepiej doprecyzować praktyczny wniosek. Would you recommend it? pozwoli ustalić, czy rozmówca rzeczywiście poleca film lub restaurację. Dobra znajomość obu odmian polega na rozpoznawaniu możliwych znaczeń, a następnie sprawdzaniu, które pasuje do tej konkretnej rozmowy. Sama znajomość słowa to dopiero początek.
Materiał dodatkowy — te same słowa i różne skojarzenia
| Słowo | Typowe użycie brytyjskie | Typowe użycie amerykańskie |
| pants | majtki; istnieją wyjątki regionalne | spodnie |
| trousers | spodnie | również spodnie; często mniej potoczne niż pants |
| vest | podkoszulek bez rękawów | kamizelka, np. do garnituru |
| waistcoat | kamizelka do garnituru | zwykle vest |
| a rubber | gumka do ścierania | potocznie prezerwatywa |
| rubber jako materiał | guma | guma — znaczenie wspólne |
| public school | w Anglii określony typ płatnej szkoły prywatnej | szkoła finansowana publicznie |
| state school | szkoła finansowana publicznie | zwykle public school w tym znaczeniu |
| quite good | często „dość / całkiem dobre” | często silniejsza pochwała; zależy od kontekstu |
Rozmówki — kupujemy ubranie do garnituru
Wariant brytyjski
— I’m looking for a waistcoat to match these trousers.
— Would you like to try this one?
Wariant amerykański
— I’m looking for a vest to match these pants.
— Would you like to try this one?
Znaczenie: „Szukam kamizelki pasującej do tych spodni” — „Chcesz przymierzyć tę?”.
Dialog — rekomendacja z doprecyzowaniem
— Was the film good?
— Quite good.
— Good enough to recommend?
— Yes, but don’t buy the expensive seats.
— That’s a very precise review.
Komentarz: Dialog nie przypisuje odpowiedzi jednej narodowości. Pokazuje, jak pytanie o konkretną decyzję pomaga zrozumieć niejednoznaczną ocenę.
